خصوصیات آب و هوایی  در اقلیم گرم و مرطوب

• میزان ریزش باران سالیانه بسیار اندک ،اغلب بارندگی در فصول پاییز و خصوصاً زمستان
• رطوبت بسیار زیاد هوا در تمام فصول سال
• هوا بسیار گرم و مرطوب در تابستان و معتدل در زمستان
• اختلاف کم درجه حرارت بین شب و روز
• شور بودن آب های زیرزمینی در اکثر مناطق
• پوشش بسیار کم گیاهی
• تابش تقریباً عمودی آفتاب در فصول بهار و تابستان
• میزان تبخیر آب در منطقه بسیار زیاد
• بادهای صحرایی عربستان (نامناسب)،بادهای ساحلی (مناسب)
• اختلاف کم درجه حرارت بین شب و روز

معماری در اقلیم گرم و مرطوب

• قرار دادن پنجره در اطراف بنا جهت ایجاد کوران
• احداث ایوان در اطراف بنا
• احداث بادگیر جهت هدایت باد به داخل بنا
• استفاده از مصالح با مقاومت حرارتی بالا
  
  

طراحی در اقلیم گرم و مرطوب

• فرم کلی ساختمان:

به دلیل شدت تابش آفتاب در جهات شرق و غرب، فرم ساختمان باید کشیدگی در امتداد محور شرقی – غربی داشته باشد. در این حالت ایجاد کوران درداخل ساختمان و کاهش رطوبت هوای داخلی بهتر انجام می‌شود.

در صورتی که ساختمان در سایه کامل قرار گیرد پلان آن می‌تواند آزاد باشد، توصیه می‌شود ساختمان بر خلاف اقلیم سرد در جهت وزش بادهای مطلوب قرار گرفته و سقف آن بلند باشد.

• به حداکثر رساندن جریان هوا در اطراف ساختمان‌ها با ایجاد فاصله مناسب در بین آن‌ها توصیه می‌شود.
• اجتناب از ایجاد پنجره در نماهای شرقی و به خصوص غربی، در غیر اینصورت محدود نمودن تعداد و مساحت چنین پنجره‌هایی و پیش‌بینی سایبان عمودی برای آن‌ها توصیه می‌شود.
• استفاده از شیشه‌های دو جداره توصیه می‌شود.

معماری این اقلیم حلقۀ اتصال بین دو نوع معماری درون گرای منطقۀ گرم و خشک و معماری برون گرای منطقۀ معتدل و مرطوب است چرا که دارای ویژگیهای معماری درون گرا و برون گرا به صورت توأمان می باشد.

در این کرانه اکثر ساختمان ها نیمه درون گرا هستند و اطاق ها در اطراف یک حیاط مرکزی قرار دارند.

فرق عمده ی این ساختمان های حیاط مرکزی با ابنیه ی مشابه در مناطق فلات مرکزی ایران در این است که با وجود آن که این ساختمان ها درون گرا می باشند، ولی ارتباط آن ها با فضای خارج کاملا بسته نیست .

تهویه مورد نیاز در ساختمان

• در صورت امکان تمام اتاق‌های ساختمان دارای بازشو در منطقه فشار و مکش باشند.
• پلان‌ها باز طراحی شوند و فضای عریض و آزاد بین ساختمان‌ها وجود داشته باشد.
• مناسب‌ترین ارتفاع کف پنجره .۵ تا ۱٫۵ متر از کف اتاق است و اگر به دلایلی پنجره‌ها باید در ارتفاع بالاتری قرار گیرند، بهتر است از پنجره‌های افقی که باد را به پایین هدایت می‌کند استفاده کرد.

• با گسترش بام در سطحی بیش از سطح زیربنا می‌توان پنجره‌ها و دیوارها را در برابر تابش آفتاب و ریزش باران حفظ کرد.

ویژگی‌های معماری اقلیم گرم و مرطوب

ساخت بناها به صورت حیاط مرکزی و نیمه درون گرا

این کرانه اکثر ساختمان ها نیمه درون گرا هستند و اطاق ها در اطراف یک حیاط مرکزی قرار دارند.

فرق عمده ی این ساختمان های حیاط مرکزی با ابنیه ی مشابه در مناطق فلات مرکزی ایران در این است که با وجود آن که این ساختمان ها درون گرا می باشند ، ولی ارتباط آن ها با فضای خارج کاملا بسته نیست و پنجره های بلند و مرتفع و ایوان های وسیع رو به فضای کوچه و یا میدان در طبقات دوم و خصوصا سوم ساختمان دارند.

مرتفع ساختن اتاق‌ها

ارتفاع اتاق نیز در این منطقه از سایر مناطق اقلیمی ایران بیشتر است و گاه تا چهار متر می رسد.

دلیل این امر بدان

استفاده از ایوان‌های وسیع و مرتفع

ایوان در این منطقه از سایر نواحی بزرگتر است و فضای بسیار مهمی در ساختمان محسوب می شود.

در فصول گرم که مدت آن حدود نیمی از سال است ، اغلب فعالیت های روز مره در داخل ایوان انجام می شود ، زیرا در ایوان هم تهویه به خوبی صورت می گیرد و هم در زیر سایه قرار دارد.

دور حیاط مرکزی و همچنین در یک یا دو سمت خارج بنا ایوان های وسیع و مرتفع وجود دارد.

استفاده از رنگ روشن

بافت پراکنده

مصالح با ظرفیت حرارتی کم

در مناطق گرم و مرطوب ، استفاده از مصالحی که دارای جرم حرارتی کمی هستند و حرارت را در خود ذخیره نمی کنند بهتر است . زیرا از لحاظ اقلیمی ، مشکل اساسی گرمای بیش از حد است و ذخیره نمودن حرارت روز برای شب صحیح نمی باشد .

به همین دلیل چوب بهترین نوع مصالح در این مناطق است ، زیرا چوب حرارت را به کندی انتقال می دهد و حرارت کسب شده در طی روز ، بر روی سطح چوب باقی می ماند و با وزش نسیم نسبتا خنک در شب ، چوب حرارت خود را از دست می دهد .

استفاده از بادگیر

بام مسطح یا گنبدی

در این سواحل ، احداث طاق های قوسی رایج نیست و اکثر قریب به اتفاق ساختمان ها دارای بام های مسطح می باشند .

در فصول گرم در شب هنگام ، به دلیل خنکی نسبی هوا بر روی بام و تابش حرارت از زمین و بام گرم به آسمان نسبتا سرد ، اهالی بر روی بام می خوابیدند و جان پناه اطراف بام اغلب مشبک می باشد تا ساکنان بر روی بام از دید اطراف محفوظ باشند و در عین حال از کوران هوا بر روی بام استفاده کنند.

استقرار روی زمین

جهت است که گرمای هوا در فضای داخل صعود کرده و در نتیجه دمای هوا در ارتفاع پایین تر اتاق کاهش می یابد و با وجود پنجره های زیر سقف در دو طرف اتاق ، هوای گرم تهویه می شود.

مصالح مورد استفاده در اقلیم گرم و مرطوب

به دلیل گرمای زیاد و کم بودن نوسان درجه حرارت در طول شبانه روزمصالح مورد استفاده در اقلیم گرم و مرطوب باید از ظرفیت حرارتی کمی برخوردار باشد.

• چوب بهترین نوع مصالح در این منطقه است زیرا حرارت را به کندی منتقل می‌کند (به دلیل ضریب رسانش پایین) و به خاطر کم بودن ظرفیت حرارتی در شب با وزش نسیم گرمای کسب شده را از دست می‌دهد؛ ولی به دلیل کم بودن پوشش گیاهی در این منطقه به ندرت از چوب استفاده می‌شود.
• در کنار هورها و مردابها و در مناطقی که نی وجود دارد خانه‌های حصیری ساخته می‌شود که مخصوص خانواده‌های تنگدست است این خانه‌ها به «کپر» معروفند.
• در بندر بوشهر، اکثر خانه‌ها با سنگ‌های رسوبی ساخته شده‌اند.
• در چابهار اکثر خانه‌ها با خشت اجرا شده‌اند.
• در خرمشهر خشت و آجر مصالح غالب ساختمانی هستند.
• در این مناطق غالباً طاقها کاه گلی و و مسطح هستند.
• در برخی از شهرهای این اقلیم برای ایجاد جریان هوا از بادگیر استفاده می‌شده است مانند جزیره کیش.